Evo što kaže Hrvatsko psihijatrijsko društvo o homoseksualnosti:

Zagreb, 09.04.2002.

Vrlo kratko, suvremena Svjetska psihijatrija homoseksualnost i biseksualnost više ne smatraju psihijatrijskom bolesti odnosno poremećajem.

U pravu ste što se tiče povijesne povezanosti psihijatrije i problema homoseksualnosti. Ta se povezanost može pratiti kroz dug vremenski period.

Noviji pogledi na seksualnost imaju svoje korijene u drugoj polovini 19. st. kada su brojni europski seksolozi, uključujući i više značajnih psihijatara, počeli proučavati homoseksualnost sa znanstvenog aspekta. U proteklih stotinu godina razmatranja homoseksualnosti su prolazila kroz dva velika perioda; prvi od druge polovine 19. st. pa do polovine 20. st. gdje su predominirali biološki i psihologijski, uglavnom psihoanalitički pristupi homoseksualnosti. To je bio značajan pomak u odnosu na raniji religijski i moralni koncept. Drugi period počinje od vremena publikacija proučavanja seksualnosti Kinseya iz 50-tih godina 20. st. pa sve do izostavljanja homoseksualnosti iz liste mentalnih poremećaja Američkog psihijatrijskog udruženja 1973. g. Otada se homoseksualnost smatra normalnom varijantom seksualne želje i ponašanja. Stavove prema homoseksualnosti najbolje odražavaju promjene u američkoj klasifikaciji mentalnih poremećaja poznatoj pod nazivom Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-I). Prva je klasifikacija objavljena 1952. i u njoj je homoseksualnost bila klasificirana kao vrsta mentalnog poremećaja zajedno s ostalim seksualnim devijacijama, kao vrsta sociopatskog poremećaja osobnosti, što se definira kao pojavnost određenog neprihvatljivog ponašanja pri čemu osoba ne pokazuje znake nelagode i disfunkcije. U drugom izdanju DSM-a publiciranom 1968. homoseksualnost je i nadalje svrstana u seksualne devijacije, ali više nije bila kategorizirana kao vrsta sociopatskog poremećaja osobnosti.

Tijekom sljedećih više godina započela je sve glasnija bitka osoba homoseksualne orijentacije za deklasifikacijom homoseksualnosti kao mentalnog poremećaja. Nakon značajne političke aktivnosti i znanstvenih studija ovog problema uslijedio je prijedlog Komiteta za nomenklaturu Američke psihijatrijske organizacije da homoseksualnost eliminira iz DSM-a, što se na koncu dogodilo 1973.

Kao rezultat tog zbivanja po prvi puta u doba moderne povijesti homoseksualnosti ona više nije bila klasificirana kao vrsta bolesti. Objašnjenje za to leži u činjenici da se mentalni poremećaj definira kao stanje u kojem osoba ili iskazuje subjektivni osjećaj distresa ili općenito oštećenje u socijalnom funkcioniranju i djelotvornosti kao rezultat poremećaja. Budući da se ni jedan od tih kriterija ne može primijeniti na homoseksualne osobe koje su zadovoljne sa svojom seksualnom orijentacijom, to je bio i razlog da se homoseksualnost izostavi iz psihijatrijske klasifikacije kao svojevrstan poremećaj.

Ipak se pojavila nova dijagnostička kategorija pod nazivom 'poremećaj seksualne orijentacije' koji se primjenjivao za one homoseksualne osobe koje su se osjetile poremećenim, bile u konfliktu sa svojom orijentacijom, ili koje su željele mijenjati svoju seksualnu orijentaciju.

1980. g. kada je publiciran DSM-III, poremećaj seksualne orijentacije bio je zamijenjen novom dijagnostičkom kategorijom 'ego distonička homoseksualnost', što se primjenjivalo na one osobe koje su svoju homoseksualnu orijentaciju doživljavale s trajnim disteresom. I na koncu, u revidiranom trećem izdanju DSM-a (DSM-III-R) publiciranom 1986. g. uklonjene su sve naznake da bi se homoseksualnost mogla smatrati bilo kakvom vrstom mentalnog poremećaja.

Nadam se da ćete na temelju ovog mog, nešto opširnijeg opisa, moći sagledati povijesna zbivanja u odnosu psihijatrije i homoseksualnosti kao i suvremene psihijatrijske stavove prema takvoj seksualnoj orijentaciji, kao i razloge zašto suvremena psihijatrija više ne smatra da je homoseksualnost psihijatrijski poremećaj.

S poštovanjem,

prof.dr.sc. Ljubomir Hotujac

predsjednik Hrvatskog psihijatrijskog društva i predstojnik Klinike za psihijatriju